برای نسخه فارسی به پایین صفحه مراجعه کنید
Beyond the Battlefield: How Iran Took Its War Online
When the first U.S. and Israeli strikes hit Iran in June 2025, the Islamic Republic faced a problem that no missile could solve: the narrative. For decades, the narrative front had been controlled almost entirely by Western media networks, Gulf-funded broadcasters, and a diaspora media ecosystem whose editorial instincts aligned reliably with the foreign governments that funded them. Then the audience left. The people watching from a distance were no longer watching CBS, CNN, or Fox. That created an opening, and this article examines how the Islamic Republic moved to exploit it.
The Infrastructure Behind the Campaign
Most discussions of Iran’s information campaign focus on the viral videos and the invited influencers. Less attention goes to what sits underneath all of it: a broadcasting infrastructure that dwarfs most national media organizations outside the major Western powers.
The Islamic Republic of Iran Broadcasting (IRIB) is constitutionally mandated as Iran’s sole legal broadcaster and operates under the direct authority of the supreme leader. With a budget that Iran tripled to approximately $480 million for 2025, IRIB broadcasts in over 30 languages through a network that includes Press TV in English, Al-Alam and Al-Kawthar in Arabic, HispanTV in Spanish, Hausa TV targeting West African audiences, and Sahar Universal Network broadcasting in Dari, Azeri, Kurdish, Urdu, and Balkan languages.
Press TV’s role during the 2025-2026 conflict extended well beyond standard broadcasting. An investigation published in April 2026 described how Iranian media, led by Press TV, dominated the narrative around the Islamabad ceasefire negotiations, outcompeting Western framing in real time (Press TV, April 18, 2026). In the UK and Italy, INSS documented Press TV’s involvement in influence operations designed to amplify the Iranian narrative and erode trust in Western governments (INSS, October 2025). The online campaign the world has been watching is the visible surface. IRIB is the engine underneath.
Iran’s Information Officers
Professor Seyed Mohammad Marandi of the University of Tehran has become the most recognizable English-language voice defending the Iranian government’s positions in Western media during the 2026 conflict. Born in the United States, educated in the UK with a doctorate from the University of Birmingham, and a former adviser to Iran’s nuclear negotiation team, Marandi combines native-level English fluency with deep familiarity with the psychological and rhetorical patterns of Western journalism (ResearchGate, April 18, 2026). What makes him effective is not what he says but how he says it. When Western journalists challenge him, he rarely answers within the frame of the question. He turns it back on the network’s editorial assumptions, making the interview itself the subject. One study described his approach as that of a “media general” who allows Iran to “bypass traditional diplomatic channels and speak directly to a global public that is increasingly skeptical of mainstream Western narratives” (ResearchGate, April 18, 2026). He appears on BBC, CNN, Al Jazeera, Sky News, Times Radio, and dozens of independent podcasts, including Judge Andrew Napolitano’s Judging Freedom, Glenn Diesen’s podcast, John Mearsheimer’s Substack, and Pascal Lottaz’s Neutrality Studies. He is sought after, not tolerated.
Alongside Marandi, a network of Iranian academics based inside the country has been appearing regularly on international outlets, particularly Al Jazeera, with commentary that tracks closely alongside the government’s official framing. Professor Mostafa Khoshchechem of the University of Applied Sciences in Tehran and Professor Doutaghi are among this group. They are not government officials and may genuinely hold the views they express. But their consistent access to international platforms and the alignment of their commentary with official positions makes them a functional part of the information architecture the Islamic Republic has built, whether by design or coincidence.
Senior officials operate on a different track entirely. The Islamic Republic has invested in English-fluent social media operations for President Pezeshkian, Foreign Minister Araghchi, and parliament speaker Ghalibaf, managed by teams that monitor Western and regional leaders’ posts in real time and formulate rapid, calculated responses. The goal is not to win arguments. It is to be in the feed when the argument is happening.
Video Campaign: From Lego Satire to Battlefield Failures
On March 10, 2026, Iranian state television broadcast a video unlike anything a government had produced before. A panicking Lego Donald Trump reads a folder marked “Epstein File,” egged on by a cackling Lego Benjamin Netanyahu and a cartoon Satan, then launches a missile that strikes a girls’ school, represented by a pair of tiny shoes and a lonely backpack in the rubble. The clip, made by a group calling itself Explosive Media (Akhbar Enfejari), spread across X, Instagram, TikTok and YouTube within hours, racking up millions of views and generating coverage in Time, The New Yorker, Foreign Policy, Wired, BBC, and France 24 (Time, April 2, 2026).
Dozens followed. Some with trap beats and rap hooks. Others showing Lego soldiers in flag-draped caskets. One, “One Vengeance For All,” depicted missiles bearing dedications to Native Americans, Abu Ghraib survivors, and the passengers of Iran Air Flight 655 (Wikipedia/Explosive Media). The videos were attributed to the Revayat-e Fath Institute, linked to the IRGC, though Explosive Media told Al Jazeera they were a student-run independent group (The New Yorker, April 2, 2026). The origin dispute is almost beside the point. The cultural intelligence behind the format is what matters. Lego is recognizable, disarming, and impossible to counter without looking humorless. It delivers political payload inside packaging that looks like entertainment. The Atlantic Council’s Emerson Brooking noted that Iranian posts “tell well-crafted stories that address issues, mock U.S.” whereas American government videos simply demonstrate the country is “good at bombing things” (Christian Science Monitor, May 20, 2026).
The campaign did not stop at satire. Documentary-style AI videos highlighted specific military incidents that embarrassed Washington. The failed U.S. operation near Shahreza, south of Isfahan, in which two MC-130 aircraft were destroyed while Washington called it a rescue mission and Iranian media called it an aborted uranium retrieval, was dubbed “Tabas II,” invoking the catastrophic 1980 hostage rescue failure (Xinhua, April 6, 2026). The Kuwait friendly fire incident of March 1-2, 2026, in which a Kuwaiti F/A-18 Hornet shot down three U.S. F-15E Strike Eagles amid the confusion created by Iranian drone strikes and a low-altitude F-5 bombing run, was framed as proof that even American allies could not distinguish friend from enemy once Iranian asymmetric tactics saturated the battlefield (CENTCOM, March 2, 2026; Military Times; Defense News, April 25, 2026). When YouTube and Instagram removed Explosive Media’s accounts in April 2026, Iran’s foreign ministry called the bans an attempt to suppress the truth. The controversy amplified the campaign further.
Cultivating Western Allies in the Information War
Calla Walsh, a Boston-born activist based in Beirut, filmed herself inside Iran’s Aerospace Exhibition Center praising the missile program and appeared on Press TV stating the protests were “CIA and Mossad-backed.” Maram Susli, known online as “Syrian Girl,” with over half a million followers on X, produced content portraying life in Tehran favorably during periods of domestic unrest. These were not accidental media appearances. The Islamic Republic has systematically identified Western influencers who had already built large audiences around opposition to Israeli conduct in Gaza and Lebanon, given them access and in some cases travel to Iran, and let them broadcast directly to their audiences from Iranian territory.
The Khamenei funeral in July 2026 was the most concentrated expression of this strategy. The Islamic Republic’s Islamic Culture and Relations Organization confirmed that approximately 400 foreign bloggers and influencers were brought into Iran to cover the event (IranWire, July 6, 2026). Jackson Hinkle took the stage at a Tehran gathering and led chants of “Down with the USA.” Max Blumenthal was there. So was Walsh, on her second Tehran visit, and Bushra Sheikh, a British-Pakistani influencer who called attending an “exhilarating experience.” They broadcast live, with no editorial filter and no network framing, directly to millions of followers who had long since decided they trusted these voices more than mainstream outlets. The logic of the strategy is simple. An influencer who shares an audience’s skepticism of official narratives carries credibility that state-sponsored messaging cannot buy. Iran identified that credibility and pointed it at a camera.
The Covert Layer: Fake Personas
The visible campaign, the influencers, the Lego videos, the Marandi appearances, runs alongside something less visible. Researchers at Clemson University’s Media Forensics Hub identified at least 61 IRGC-affiliated accounts operating across X, Instagram, and Bluesky, built to look like Scottish independence supporters, Irish nationalists, and Latina women from Texas, California, Venezuela, and Chile (NBC News, March 11, 2026). They had been accumulating credibility in those communities for months, posting locally resonant content. Within 24 hours of the February 2026 strikes, every account pivoted to pro-Iranian war messaging (Euronews, June 4, 2026). Golden Owl OSINT identified nearly 7,500 coordinated accounts supporting the Islamic Republic, with some amplifiers posting over 500 times per day, a rate no human sustains (Golden Owl OSINT, February 12, 2026).
This layer operates on different logic than Marandi or the Lego videos. It is not designed to persuade. It is designed to normalize, to make pro-Iranian framing feel like something ordinary people in ordinary communities already believe.
The Persian-Language Front
The foreign-funded Farsi satellite networks and Los Angeles-based radio stations that had long dominated Iranian diaspora media did not survive the war with their credibility intact. By positioning themselves as advocates for the U.S.-Israeli campaign, functioning as a voice of Israel, and encouraging unarmed Iranians to take to the streets with promises that help was coming, they crossed a line their audiences could not forgive. People responded to those calls. Many paid with their lives. Into the vacuum left by that collapse, the Islamic Republic moved. Through Instagram, TikTok, and YouTube channels, some openly government-affiliated, others presenting as independent, pushing its narrative to Farsi-speaking audiences who would reject the same message if it arrived with a government label.
But the Farsi-language online space is not simply divided between regime voices and discredited diaspora media. A large and growing contingent of highly sophisticated, independent-minded Iranians, most of whom oppose the Islamic Republic, who equally oppose the Israel-U.S. war. Many in this community view Reza Pahlavi as a candidate advanced by Israel for a project aimed at the fragmentation of Iran. They regard the foreign-funded diaspora networks in the same light. Their opposition to the Islamic Republic and their opposition to the war coexist without contradiction, and their numbers online suggest they represent the majority of Iranians.
Why It Is Working
For decades, global news was filtered through AP, Reuters, AFP, BBC, CNN and alike: organizations shaped by political assumptions that rarely announced themselves as such. The American war in Vietnam was called the Vietnam War, as if the Vietnamese had started it. Mandela and the ANC were labeled terrorists. Palestinian resistance to more than fifty years of military occupation was framed as terrorism while the occupation went unchallenged. October 7 was an unprovoked terrorist attack. The killing of more than 73,000 Palestinians in Gaza (Al Jazeera, July 8, 2026), including over 21,000 children (UNICEF, February 3, 2026), was reported as self-defense. Russia’s invasion of Ukraine was rightly condemned in exhaustive detail while Israel’s occupation of the West Bank, running since 1967, receives a fraction of the same scrutiny. The U.S.-Israeli war on Iran, launched during active diplomacy, was framed as defensive necessity against a nuclear threat that international inspectors said did not exist.
The lies accumulated. And then the internet arrived.
Young people grew up hearing about the eighty-year-old Jewish Holocaust as a historical wound that demands permanent moral attention, and they watched a real-time Palestinian Holocaust in Gaza receive the opposite framing. They encountered footage the networks were not broadcasting: children killed in Gaza, snipers’ bullets entering the head and chest of toddlers, the ruins of the Shajareh Tayyebeh girls’ school in Minab bombed by U.S. missiles killing over 120 children, hospitals destroyed in Gaza and Tehran. They saw all of it and asked a simple question: why is none of this on the news?
So they left. Not gradually. They left in large numbers, found independent podcasters who now attract more viewers than prime-time CNN or Fox, and did not come back. The trust legacy networks spent decades building was gone. The Islamic Republic did not manufacture that collapse. It walked into it, recognized what it was, and fed it.
Conclusion
The Islamic Republic did not win the information war because of its sophistication, though that improved considerably. It won because the institutions that should have been competing for that audience had already lost it.
Western media’s decades-long habit of filtering news through the interests of governments, lobbies, and special interests created a generation that stopped believing it. The internet gave that generation somewhere else to go. And the Islamic Republic, with its English-fluent spokespeople, its AI-generated videos, its network of invited influencers, and its covert persona operations, was ready to meet them there.
What makes the Iranian campaign genuinely hard to counter is that it runs alongside something it did not create and cannot fully control: a large constituency of independent-minded Iranians and global citizens who oppose both the Islamic Republic and the war launched against it. They carry their own grievances about Western double standards, their own anger at the gap between what official media says and what they see on their phones, their own questions about why Palestinian deaths fill no front pages. The Islamic Republic benefits from their presence in the information space without directing it. That combination of state-managed messaging and organic independent anger pointing in the same direction is what makes the current information environment so difficult to navigate for Washington.
The battlefield ceasefire and negotiations are on and off. The information war has no ceasefire. And in that war, the advantage currently belongs to the side that understood earlier where the audience had gone.
Whether that changes depends, more than anything else, on whether the institutions that created this opening decide to close it.
By: M. Davar
July 2026
The views expressed in this article are those of the author and do not necessarily reflect the official policy or position of IranOnline.com.
—————————————————————————————————–
Below are a few of recently published related article by M. Davar
Khamenei Funeral: Islamic Republic Turns Grief into Geopolitics
How Iran Became the Petrodollar’s Biggest Threat
The Islamic Republic of Iran’s Military Doctrine: How It Was Built and Why It Worked
Useful Idiot with a Crown
What the U.S. Could Not Win by War, It Will Not Win in Negotiation
The Trap: Why Neither Washington nor Tehran Can Walk Away
From Hiroshima to Isfahan: America’s Selective Nuclear Morality
The Israel–U.S. War Against Iran: Strategic Miscalculation and Global Consequence
Sanctions vs. Workarounds: How Iran Keeps Money Moving
The Illusion of Protection: How the Iran War Changes the Gulf’s Reality
The Isfahan Operation: Rescue or an Attempt to Retrieve Enriched Uranium?
The hidden constraint driving urgency in Washington and patience in Tehran
From Nuclear Prevention to Proliferation
The U.S. and Israel: From “Weekend War” to Strategic Failure
Reza Pahlavi and the Line of Betrayal
No Kings in Washington, A Throne for Tehran
Israel’s Long Strategy Against Iran and the Reza Pahlavi Question
Exile, Intervention, and a Nation Trapped Between Power and Betrayal
Name Recognition Is Not Legitimacy: The Limits of Exile Leadership
Bombing Creates Rubble. It Does Not Create Democracy
Pushing Toward Conflict: The Calculations Driving the U.S. and Iran to the Brink
Manufacturing a Leader? The Rise of Reza Pahlavi
Iran’s Revolution: The Distance Between Rhetoric and Resistance
Iran at the Crossroads: Liberation, Illusion, and the Cost of Foreign Salvation
The Cost of Denial: How Iranian Exiles Repeat the Mistakes of Cuba and Vietnam
Regime Change in Iran, Forced from Outside: A Cure Far Deadlier Than the Disease
Iran at a Crossroads: Domestic Unrest, Foreign Meddling, and the Battle for Post-Conflict Politics
A New Chapter for the Middle East: Lessons from the Iran-Israel War
The Illusion of Victory: The High Cost of Attacking Iran
Israel’s Strike on Iranian Nuclear Facility Sparks Concern Over Erosion of International Law
The Unspoken Deterrent: Iran’s Enriched Uranium and the Specter of Dirty Bombs
An Iran-US & Israel War Would Not Be Contained: A Global Catastrophe in the Making
A War with Iran: A Risky Gamble with Global Consequences
فراتر از میدان جنگ: چگونه جمهوری اسلامی جنگ خود را به فضای مجازی برد
آنگاه که اولین موشکهای آمریکایی و اسرائیلی در ژوئن ۲۰۲۵ به خاک ایران اصابت کردند، جمهوری اسلامی با مشکلی روبرو شد که هیچ موشکی قادر به حل آن نبود: روایت. دههها بود که جبهه روایی تقریباً به تمامی در اختیار شبکههای رسانهای غربی، رسانههای تامینشده توسط پولهای حوزه خلیج فارس، و اکوسیستم رسانهای ایرانیان خارج از کشور بود که غرایز سردبیریشان همسو با دولتهای خارجی تامینکنندهشان بود. اما مخاطب رفته بود. کسانی که از دور مینگریستند، دیگر سیبیاس، سیانان یا فاکس نمیدیدند. این خلأ یک فرصت آفرید، و این مقاله بررسی میکند که جمهوری اسلامی چگونه برای بهرهبرداری از آن وارد عمل شد.
زیرساخت پشت کارزار
بیشتر تحلیلها درباره کارزار اطلاعاتی ایران بر ویدیوهای وایرال و اینفلوئنسرهای دعوتشده تمرکز دارند. کمتر کسی به آنچه زیر همه اینها قرار دارد توجه میکند: یک زیرساخت پخش رسانهای که از اکثر سازمانهای رسانه ملی خارج از قدرتهای بزرگ غربی بزرگتر است.
سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به موجب قانون اساسی تنها پخشکننده قانونی کشور است و مستقیماً زیر نظر ولی فقیه فعالیت میکند. با بودجهای که ایران برای سال ۲۰۲۵ آن را به تقریباً ۴۸۰ میلیون دلار سه برابر کرد، صدا و سیما در بیش از ۳۰ زبان پخش میکند: پرستیوی به انگلیسی، العالم و الکوثر به عربی، هیسپانتیوی به اسپانیایی، شبکه هوسا برای مخاطبان آفریقای غربی، و شبکه سحر به دری، آذری، کردی، اردو و زبانهای بالکانی.
نقش پرستیوی در مخاصمه ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ بسیار فراتر از پخش معمول بود. گزارشی که در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد توصیف کرد که چگونه رسانههای ایرانی به رهبری پرستیوی در مذاکرات آتشبس اسلامآباد روایت را در زمان واقعی از رسانههای غربی ربودند (پرستیوی، ۱۸ آوریل ۲۰۲۶). در انگلستان و ایتالیا، موسسه امنیت ملی اسرائیل مشارکت پرستیوی در عملیات نفوذ طراحیشده برای تقویت روایت ایرانی و تضعیف اعتماد به دولتهای غربی را مستند کرد (موسسه امنیت ملی اسرائیل، اکتبر ۲۰۲۵). آنچه جهان در حال تماشای آن است، سطح رویی این کارزار است. صدا و سیما موتور زیرین آن است.
افسران اطلاعاتی ایران
پروفسور سید محمد مرندی از دانشگاه تهران در جریان مخاصمه ۲۰۲۶ شناختهشدهترین صدای انگلیسیزبان در دفاع از مواضع دولت ایران در رسانههای غربی شد. متولد ایالات متحده، تحصیلکرده در بریتانیا با مدرک دکترا از دانشگاه بیرمنگام، و مشاور سابق تیم مذاکرات هستهای ایران، مرندی تسلط کامل بر زبان انگلیسی را با آشنایی عمیق با الگوهای روانشناختی و بلاغی روزنامهنگاری غربی درهم میآمیزد (ریسرچگیت، ۱۸ آوریل ۲۰۲۶). آنچه او را موثر میکند نه آنچه میگوید بلکه شیوه گفتنش است. وقتی روزنامهنگاران غربی به چالشش میکشند، به ندرت در قالب سوال پاسخ میدهد. سوال را به پیشفرضهای سردبیری شبکه برمیگرداند و مصاحبه را خود موضوع میکند. یک پژوهش رویکرد او را با رویکرد یک «ژنرال رسانهای» مقایسه کرد که به ایران امکان میدهد «از کانالهای دیپلماتیک سنتی عبور کند و مستقیماً با مخاطبان جهانی که روز به روز به روایتهای جریان اصلی بدبینتر میشوند صحبت کند» (ریسرچگیت، ۱۸ آوریل ۲۰۲۶). در بیبیسی، سیانان، الجزیره، اسکای نیوز، تایمز رادیو و دهها پادکست مستقل حضور دارد، از برنامه قضاوت آزادانه قاضی نپولیتانو گرفته تا پادکست گلن دیسن، ساباستک جان مرشایمر و پادکست نوترالیتی استادیز پاسکال لوتاز. مرندی را جستجو میکنند، نه اینکه تحمل میکنند.
در کنار مرندی، شبکهای از اساتید دانشگاهی ایرانی مقیم داخل کشور به طور منظم در رسانههای بینالمللی، به ویژه الجزیره، ظاهر میشوند و تفسیرهایی ارائه میدهند که به طرز نزدیکی با چارچوب رسمی دولت همراستاست. استاد مصطفی خوشچشم از دانشگاه علمیکاربردی تهران و استاد دوتاغی از این گروهاند. اینها مقامات دولتی نیستند و شاید واقعاً باورهایی را که بیان میکنند داشته باشند. اما دسترسی مستمرشان به رسانههای بینالمللی و همراستایی نظراتشان با مواضع رسمی، آنها را بخشی کارکردی از معماری اطلاعاتی جمهوری اسلامی کرده است، خواه از روی طراحی باشد خواه تصادف.
مقامات ارشد در مسیری کاملاً متفاوت حرکت میکنند. جمهوری اسلامی در حضور رسانههای اجتماعی انگلیسیزبان برای رئیسجمهور پزشکیان، وزیر امور خارجه عراقچی و رئیس مجلس قالیباف سرمایهگذاری کرده است. تیمهایی که پستهای رهبران غربی و منطقهای را در لحظه رصد میکنند و پاسخهایی سریع و حسابشده تهیه میکنند. هدف برنده شدن در مجادله نیست. هدف این است که وقتی مجادله در جریان است، در فید مخاطب حضور داشته باشی.
کارزار ویدیویی: از طنز لگو تا شکستهای میدانی
در دهم مارس ۲۰۲۶، صدا و سیمای ایران ویدیویی پخش کرد که هیچ دولتی پیش از این چنین چیزی نساخته بود. یک لگوی دونالد ترامپ وحشتزده پوشهای با عنوان «پرونده اپستین» میخواند، در حالی که یک لگوی بنیامین نتانیاهوی خندان و شیطانی کارتونی او را تشویق میکنند، سپس موشکی میپرد که به یک مدرسه دخترانه اصابت میکند و تنها چیزی که از آن باقی میماند یک جفت کفش کوچک و یک کیف مدرسه تنها در میان آوار است. این کلیپ که توسط گروهی به نام اخبار انفجاری ساخته شده بود، ظرف چند ساعت در ایکس، اینستاگرام، تیکتاک و یوتیوب پخش شد و میلیونها بازدید گرفت و در تایم، نیویورکر، فارین پالیسی، وایرد، بیبیسی و فرانس ۲۴ پوشش یافت (تایم، ۲ آوریل ۲۰۲۶).
دهها ویدیو دیگر دنبال شدند. برخی با ریتمهای تلهبیت و قلابهای رپ. برخی دیگر سربازان لگویی را در تابوتهای پوشیده از پرچم نشان میدادند. یکی از آنها با عنوان «یک انتقام برای همه» موشکهایی را تصویر میکرد که به بومیان آمریکا، بازماندگان ابوغریب و مسافران پرواز ۶۵۵ ایرانایر تقدیم شده بودند (ویکیپدیا/اخبار انفجاری). این ویدیوها به موسسه روایت فتح منتسب شدند که با سپاه پاسداران مرتبط دانسته میشود، هرچند نمایندگان اخبار انفجاری به الجزیره گفتند گروهی دانشجویی و مستقل هستند (نیویورکر، ۲ آوریل ۲۰۲۶). منشأ اهمیتی ندارد. آنچه اهمیت دارد هوش فرهنگی پشت قالب است. لگو شناختهشده، خلعسلاحکننده و در برابر پاسخ مصون است؛ چون هر پاسخی گرفته شود، پاسخدهنده بیشوخطبعی به نظر میرسد. این قالب بار سیاسی را درون بستهبندی سرگرمی تحویل میدهد. امرسون بروکینگ از شورای آتلانتیک اشاره کرد که پستهای ایرانی «داستانهای خوشساخت روایت میکنند و آمریکا را به سخره میگیرند»، در حالی که ویدیوهای دولت آمریکا تنها نشان میدهند که کشور «در بمباران مهارت دارد» (کریستین ساینس مانیتور، ۲۰ مه ۲۰۲۶).
این کارزار به طنز محدود نماند. ویدیوهای مستندگونه ساختهشده با هوش مصنوعی حوادث نظامی خاصی را برجسته کردند که واشنگتن را دچار خجالتزدگی کردند. عملیات شکستخورده آمریکا در نزدیکی شهرضا، جنوب اصفهان، که در آن دو هواپیمای امسی۱۳۰ در حالی که واشنگتن آن را عملیات نجات مینامید و رسانههای ایرانی آن را تلاش ناکام برای بازیابی اورانیوم غنیشده میخواندند، نابود شدند، «طبس دوم» نام گرفت؛ اشارهای به شکست فاجعهبار عملیات نجات گروگانها در سال ۱۹۸۰ (شینهوا، ۶ آوریل ۲۰۲۶). حادثه آتش دوستانه در کویت در اول و دوم مارس ۲۰۲۶ که در آن یک جنگنده هورنت کویتی سه فروند اف۱۵ آمریکایی را در میان آشفتگی ناشی از حملات پهپادی ایران و یک حمله هوایی با ارتفاع پایین توسط جنگنده اف۵ ایرانی سرنگون کرد، به عنوان اثباتی تصویر شد که حتی متحدان آمریکا هم نمیتوانند دوست را از دشمن تشخیص دهند (ستاد مرکزی فرماندهی آمریکا، ۲ مارس ۲۰۲۶؛ میلیتاری تایمز؛ دیفنس نیوز، ۲۵ آوریل ۲۰۲۶). وقتی یوتیوب و اینستاگرام حسابهای اخبار انفجاری را در آوریل ۲۰۲۶ حذف کردند، وزارت امور خارجه ایران این ممنوعیت را تلاشی برای سرکوب حقیقت خواند. این جنجال خود کارزار را تقویت کرد.
جذب متحدان غربی در جنگ اطلاعاتی
کالا والش، فعال سیاسی بوستونی مقیم بیروت، خود را در حال فیلمبرداری در نمایشگاه هوافضای ایران نشان داد و از برنامه موشکی تعریف کرد، سپس در پرستیوی ظاهر شد و اعتراضات را «طرح سیآیای و موساد» خواند. مرام سوسلی، معروف به «دختر سوری» با بیش از نیم میلیون دنبالکننده در ایکس، محتوایی تولید کرد که زندگی در تهران را در دوران آشوب داخلی مثبت جلوه میداد. اینها ظهورهای رسانهای تصادفی نبودند. جمهوری اسلامی به طور منظم اینفلوئنسرهای غربی را که مخاطبان بزرگی در مخالفت با رفتار اسرائیل در غزه و لبنان ساخته بودند شناسایی کرده، به آنها دسترسی و در مواردی سفر به ایران داده، و اجازه داده است مستقیماً از خاک ایران برای مخاطبانشان پخش زنده داشته باشند.
مراسم تشییع خامنهای در ژوئیه ۲۰۲۶ فشردهترین بیان این راهبرد بود. سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی تأیید کرد که تقریباً ۴۰۰ وبلاگنویس و اینفلوئنسر خارجی برای پوشش این رویداد به ایران آمدند (ایرانوایر، ۶ ژوئیه ۲۰۲۶). جکسون هینکل در یک اجتماع تهران بر روی صحنه رفت و شعار «مرگ بر آمریکا» سر داد. مکس بلومنتال هم آنجا بود. والش هم در دومین سفرش به تهران حاضر بود، و بوشرا شیخ، اینفلوئنسر بریتانیاییپاکستانی که این حضور را «تجربهای هیجانانگیز» خواند. اینها بدون فیلتر سردبیری و بدون قالب شبکههای تلویزیونی، مستقیماً برای میلیونها دنبالکنندهای پخش زنده کردند که مدتهاست تصمیم گرفتهاند به این صداها بیش از رسانههای جریان اصلی اعتماد کنند. منطق این راهبرد ساده است: اینفلوئنسری که شک مخاطبش به روایتهای رسمی را با خود دارد، اعتباری به دست میآورد که پیامهای دولتی هرگز نمیتوانند بخرند. ایران آن اعتبار را شناخت و دوربین را به سویش گرفت.
لایه پنهان: هویتهای جعلی
کارزار آشکار، اینفلوئنسرها، ویدیوهای لگو، ظهورهای مرندی، در کنار چیزی کمتر قابل رویت جریان دارد. محققان مرکز پزشکی رسانهای دانشگاه کلمسون حداقل ۶۱ حساب کاربری وابسته به سپاه پاسداران را شناسایی کردند که در ایکس، اینستاگرام و بلوسکای به هویتهایی چون هواداران استقلال اسکاتلند، ناسیونالیستهای ایرلندی، و زنان لاتین از تگزاس، کالیفرنیا، ونزوئلا و شیلی ظاهر میشدند (انبیسی نیوز، ۱۱ مارس ۲۰۲۶). این حسابها ماهها در آن جوامع اعتبارسازی کرده بودند. در کمتر از ۲۴ ساعت پس از حملات فوریه ۲۰۲۶، هر یک از آنها به پیامرسانی حامی ایران در جنگ چرخش کردند (یورونیوز، ۴ ژوئن ۲۰۲۶). تحقیق گروه گلدن اول اوسینت نزدیک به ۷٬۵۰۰ حساب هماهنگشده حامی جمهوری اسلامی را شناسایی کرد که برخی از تقویتکنندهها بیش از ۵۰۰ بار در روز پست میگذاشتند؛ نرخی که هیچ انسانی تحمل نمیکند (گلدن اول اوسینت، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶).
این لایه بر منطقی متفاوت از مرندی یا ویدیوهای لگو عمل میکند. طراحی نشده که متقاعد کند. طراحی شده که عادیسازی کند: تا چارچوب طرفداری از ایران را چیزی جلوه دهد که مردم عادی در جوامع عادی از پیش به آن باور دارند.
جبهه فارسیزبان
شبکههای ماهوارهای فارسیزبان خارجتامین و رادیوهای فارسی لسآنجلس که دههها صدای غالب رسانه ایرانیان خارج از کشور بودند، از این جنگ با اعتبارشان سالم بیرون نیامدند. با قرار دادن خود در موضع حامی کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل، عمل کردن به عنوان صدای اسرائیل، و تشویق ایرانیان خلعسلاحشده به ریختن به خیابان با این وعده که کمک در راه است، خطی را عبور کردند که مخاطبانشان نتوانستند ببخشند. مردم به آن فراخوانها پاسخ دادند. بسیاری با جانشان پرداختند. جمهوری اسلامی در آن خلأ ایجادشده حرکت کرد؛ از طریق شبکهای از کانالهای اینستاگرام، تیکتاک و یوتیوب، بعضی آشکارا وابسته به دولت و بعضی دیگر خود را مستقل نشان میدهند، روایتش را به مخاطبان فارسیزبانی میرساند که همین پیام را اگر با برچسب دولتی میآمد، رد میکردند.
اما فضای آنلاین فارسیزبان سادهانگارانه بین صداهای حکومتی و رسانههای بیاعتبار شده تبعیدی تقسیم نشده است. گروه بزرگ و رو به رشدی از ایرانیان مستقلاندیش و پرمایه، که اکثرشان با جمهوری اسلامی مخالفند، به همان اندازه با جنگ آمریکا و اسرائیل مخالفند. بسیاری در این جامعه رضا پهلوی را نامزدی میبینند که اسرائیل برای پروژهای با هدف تجزیه ایران جلو انداخته است. شبکههای رسانهای خارجتامین را هم همینطور مینگرند. مخالفت آنها با جمهوری اسلامی و مخالفتشان با جنگ بدون تناقض در کنار هم وجود دارد، و شمارشان در فضای آنلاین نشان میدهد که اکثریت ایرانیان را نمایندگی میکنند.
چرا این کارزار موثر است
دههها بود که اخبار جهان از صافی رویترز، آسوشیتدپرس، آیافپی، بیبیسی، سیانان و امثال آنها میگذشت: سازمانهایی که پیشفرضهای سیاسی و فرهنگیشان را هرگز آشکارا اعلام نمیکردند. جنگ آمریکا در ویتنام، «جنگ ویتنام» نامیده شد، انگار ویتنامیها آغازش کرده بودند. ماندلا و کنگره ملی آفریقا که علیه آپارتاید میجنگیدند، سالها توسط دولتهای غربی و رسانههایشان تروریست خوانده شدند. مقاومت فلسطینی در برابر بیش از پنجاه سال اشغال نظامی، به عنوان تروریسم قاببندی شد در حالی که خود اشغال بدون چالش ماند. هفتم اکتبر «حمله تروریستی غیراشغالی» گزارش شد. کشتار بیش از ۷۳٬۰۰۰ فلسطینی در غزه (الجزیره، ۸ ژوئیه ۲۰۲۶)، از جمله بیش از ۲۱٬۰۰۰ کودک (یونیسف، ۳ فوریه ۲۰۲۶)، «دفاع از خود» روایت شد. حمله روسیه به اوکراین به درستی با جزئیات گسترده محکوم شد، در حالی که اشغال کرانه باختری توسط اسرائیل از سال ۱۹۶۷، کسری از همان توجه را دریافت میکند. جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران که در میان دیپلماسی فعال آغاز شد، در بخش بزرگی از مطبوعات غربی به عنوان ضرورت دفاعی در برابر تهدید هستهای قاببندی شد که بازرسان بینالمللی گفته بودند وجود ندارد.
دروغها تجمع یافتند. و سپس اینترنت آمد.
نسل جوان بزرگ شد و شنید که هولوکاست یهودی هشتاد ساله زخمی تاریخی است که توجه اخلاقی دائمی میطلبد، و تماشا کرد که یک هولوکاست فلسطینی بلادرنگ در غزه چارچوببندی معکوسی دریافت میکند. آنها با تصاویری روبرو شدند که شبکهها پخش نمیکردند: کودکان کشتهشده در غزه، گلولههای تکتیراندازان که سر و سینه کودکان نوپا را نشانه میگرفت، ویرانههای مدرسه دخترانه شجره طیبه در میناب که موشکهای آمریکایی در اول روز جنگ بر آن فرود آمدند و بیش از ۱۲۰ کودک را کشتند، بیمارستانهای منهدمشده در غزه و تهران. همه اینها را دیدند و یک سوال ساده پرسیدند: چرا هیچکدام از اینها در اخبار نیست؟
پس رفتند. نه به تدریج. در شمار زیاد رفتند، پادکسترهای مستقلی یافتند که اکنون بینندگان بیشتری از برنامههای پریمتایم سیانان یا فاکس دارند، و برنگشتند. اعتماد به شبکههای بزرگ که دههها ساخته شده بود از دست رفت. جمهوری اسلامی این فروپاشی را نساخت. به درون آن قدم گذاشت، شناختش، و آن را تغذیه کرد.
نتیجهگیری
جمهوری اسلامی جنگ اطلاعاتی را به خاطر پیچیدگیاش نبرد، هرچند آن هم بهبود یافت. بلکه برنده شد چون نهادهایی که باید برای همان مخاطب رقابت میکردند، پیش از این آن را از دست داده بودند.
دههها عادت رسانههای غربی به فیلتر کردن اخبار از طریق منافع دولتها، لابیها و گروههای ذینفوذ، نسلی آفرید که دیگر به آنها باور نمیکند. اینترنت آن نسل را به جای دیگری برد. و جمهوری اسلامی، با سخنگویان انگلیسیزبانش، ویدیوهای ساختهشده با هوش مصنوعی، شبکه اینفلوئنسرهای دعوتشده، و عملیات هویتهای جعلیاش، آماده بود آنها را در آنجا ملاقات کند.
آنچه این کارزار را واقعاً دشوار برای مقابله میکند این است که در کنار چیزی جریان دارد که جمهوری اسلامی نه آفریده و نه کاملاً کنترل میکند: مخاطبان بزرگی از ایرانیان مستقلاندیش و شهروندان جهانی که هم با جمهوری اسلامی و هم با جنگ علیه آن مخالفند. آنها خشم خودشان از استانداردهای دوگانه غربی را دارند، عصبانیت خودشان از فاصله میان آنچه رسانههای رسمی میگویند و آنچه روی گوشیهایشان میبینند را دارند، پرسشهای خودشان را دارند که چرا مرگهای فلسطینی صفحه اول هیچ روزنامهای نیست. جمهوری اسلامی از حضورشان در فضای اطلاعاتی بهره میبرد بدون اینکه هدایتشان کند. این ترکیب پیامرسانی دولتمدیریتشده و خشم مستقل ارگانیک که در یک جهت نشانه رفته، همان چیزی است که محیط اطلاعاتی کنونی را برای واشنگتن چنین دشوارناپذیر کرده است.
آتشبس میدانی و مذاکرات روشن و خاموش میشوند. اما جنگ اطلاعاتی آتشبس ندارد. و در آن جنگ، برتری از آن طرفی است که زودتر فهمید مخاطب کجا رفته است.
اینکه آیا این برتری تغییر میکند یا نه بیش از هر چیز دیگری به این بستگی دارد که آیا نهادهایی که این فرصت را ایجاد کردند تصمیم میگیرند آن را ببندند یا نه.
نوشته: م. دوار
ژوئیه ۲۰۲۶